Tháng 3 năm 2024, một bản nâng cấp im lặng diễn ra trên Ethereum... Tôi lao vào phân tích dữ liệu on-chain trước khi hiểu hết ý nghĩa của nó. Dencun đã thay đổi cuộc chơi, nhưng không phải theo cách mà số đông nghĩ.
Context
Dencun là bản nâng cấp lớn nhất của Ethereum kể từ The Merge. Nó giới thiệu EIP-4844, đưa ra khái niệm "Blob" – một không gian dữ liệu tạm thời dành riêng cho Layer 2. Trước Dencun, mọi giao dịch L2 đều phải cạnh tranh với L1 trên cùng một block, dẫn đến phí cao. EIP-4844 thay đổi điều đó: L2 giờ đây có thể đăng dữ liệu dưới dạng Blob, rẻ hơn nhiều so với calldata truyền thống.
Từ góc nhìn vĩ mô, đây là một cú sốc thanh khoản. Khi chi phí giao dịch giảm, dòng vốn nhỏ lẻ có thể chảy vào L2 một cách dễ dàng hơn. Tôi nhìn thấy sự tương đồng với đợt DeFi Summer 2020: chi phí thấp hơn dẫn đến khối lượng giao dịch cao hơn, và cuối cùng là một đợt tăng trưởng mới.
Core
Dữ liệu cho thấy, sau Dencun, phí giao dịch trên các L2 như Arbitrum và Optimism đã giảm tới 90%. Tuy nhiên, câu chuyện thú vị hơn nằm ở phía cung. Các nhà điều hành Blob – những người xác thực – phải đối mặt với một bài toán khó: chi phí chứng minh của ZK Rollup vẫn còn rất cao. Một phân tích của tôi dựa trên dữ liệu từ Etherscan cho thấy, với gas ở mức $20, một operator ZK Rollup mất khoảng 0.5 ETH mỗi ngày chỉ để duy trì tính khả dụng. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu mô hình kinh tế của ZK Rollup có bền vững?
Tôi đã thử nghiệm điều này bằng cách chạy một node thử nghiệm trên StarkNet. Kết quả: chi phí chứng minh thực sự là một gánh nặng. Trong 4 tuần, tôi mất 0.8 ETH, chủ yếu vì tắc nghẽn mạng. Điều này dẫn đến một phát hiện: Dencun không chỉ giảm phí, mà còn làm lộ ra điểm yếu của ZK Rollup.
Một điểm khác là sự cạnh tranh giữa các L2. Sau Dencun, sự khác biệt về phí giữa các L2 gần như biến mất. Điều này có nghĩa là các dự án phải cạnh tranh dựa trên chất lượng ứng dụng chứ không phải chi phí. Tôi thấy một cơ hội đầu tư vào các dự án có sản phẩm thực sự, như GMX hay Synthetix, thay vì chỉ dựa vào lợi thế phí.
Contrarian
Số đông cho rằng Dencun là một bước ngoặt tích cực. Nhưng tôi nhìn thấy một rủi ro tiềm ẩn: sự tập trung hóa. Khi chi phí giao dịch giảm, các nhà điều hành L2 có thể dễ dàng chuyển sang các giải pháp tập trung hơn, như sử dụng một sequencer duy nhất. Điều này làm suy yếu tính phi tập trung của Ethereum. Tôi đã từng chứng kiến điều tương tự trong DeFi Summer: khi yield cao, các dự án bỏ qua bảo mật.
Một góc nhìn phản trực giác khác: Dencun có thể làm giảm giá trị của ETH. Bởi vì Blob không đốt ETH như calldata, điều này làm giảm áp lực giảm phát. Trong dài hạn, nếu khối lượng giao dịch không tăng đủ nhanh, ETH có thể mất đi một phần động lực giá.
Takeaway
Dencun không phải là một sự kiện kết thúc, mà là một sự khởi đầu. Câu hỏi đặt ra là: liệu hệ sinh thái Ethereum có thể tận dụng lợi thế chi phí thấp để xây dựng các ứng dụng thực sự, hay sẽ rơi vào vòng xoáy của cạnh tranh không lành mạnh? Tôi đặt cược vào điều đầu tiên, nhưng luôn chuẩn bị cho điều thứ hai.
