Hook
Một cảnh báo từ ngân hàng Standard Chartered đang làm dấy lên lo ngại trong giới đầu tư: lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có thể tiếp tục leo thang ngay cả khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) không thực hiện thêm bất kỳ động thái thắt chặt nào. Điều này không chỉ thách thức kỳ vọng 'đỉnh lãi suất đã qua' mà còn mở ra một kịch bản rủi ro mới cho các tài sản rủi ro như tiền điện tử.
Context
Trong bối cảnh thị trường đang dần tin rằng Fed sẽ sớm kết thúc chu kỳ tăng lãi suất và chuyển sang trạng thái trung lập, Standard Chartered lại đưa ra một góc nhìn trái chiều. Họ lập luận rằng lợi suất trái phiếu dài hạn có thể tăng độc lập với hành động của Fed, do hai yếu tố chính: thâm hụt ngân sách lớn (dẫn đến nguồn cung trái phiếu dồi dào) và kỳ vọng lạm phát dai dẳng. Đây là một tín hiệu mà nhiều nhà đầu tư tiền điện tử thường bỏ qua, bởi họ chỉ tập trung vào đường đi của lãi suất chính sách. Tuy nhiên, nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt mà không có sự can thiệp của Fed, nó sẽ tạo ra một làn sóng siết chặt điều kiện tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến thanh khoản và định giá của các tài sản đầu cơ như Bitcoin và altcoin.
Core
Tại sao lợi suất có thể tăng mà không cần Fed 'diều hâu'?
Báo cáo của Standard Chartered chỉ ra ba động lực chính. Thứ nhất, áp lực từ phía cung: Chính phủ Mỹ vẫn đang phát hành một lượng lớn trái phiếu để bù đắp thâm hụt ngân sách, trong khi các ngân hàng trung ương nước ngoài (đặc biệt là Trung Quốc và Nhật Bản) đang giảm mua vào do xu hướng 'phi đô la hóa'. Điều này buộc thị trường nội địa phải hấp thụ nhiều hơn, đòi hỏi lợi suất cao hơn để thu hút người mua. Thứ hai, kỳ vọng lạm phát bám rễ: Nếu nhà đầu tư tin rằng lạm phát sẽ khó giảm xuống mục tiêu 2% của Fed, họ sẽ yêu cầu một mức bù rủi ro lạm phát cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn, đẩy lợi suất lên. Thứ ba, rủi ro 'bá quyền tài khóa' (fiscal dominance): Khi chính sách tài khóa quá mở rộng, nó có thể lấn át tác dụng của chính sách tiền tệ, khiến lãi suất thị trường tăng lên bất chấp Fed giữ nguyên lãi suất chính sách.
Tác động đến thị trường crypto
Đối với thị trường tiền điện tử, kịch bản này là một tín hiệu tiêu cực rõ ràng. Trước hết, lợi suất trái phiếu tăng làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản không sinh lời như Bitcoin hoặc Ethereum. Khi trái phiếu chính phủ trả lãi 5-6% với rủi ro thấp, các quỹ đầu tư lớn (institutional) có xu hướng giảm phân bổ vốn vào crypto, vốn có biến động cao. Thứ hai, lợi suất tăng thường đi kèm với đồng USD mạnh lên do dòng vốn chảy vào Mỹ. USD mạnh là một cơn gió ngược đối với hầu hết tài sản bằng USD, bao gồm crypto. Thứ ba, chi phí vốn tăng cao siết chặt thanh khoản trong hệ thống tài chính, khiến các nhà tạo lập thị trường và quỹ đầu cơ thu hẹp hoạt động, làm giảm khối lượng giao dịch và tăng biến động giá.
Dựa trên kinh nghiệm điều tra của tôi, tôi từng chứng kiến những đợt sụt giảm mạnh của Bitcoin vào năm 2022 khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt, đặc biệt là khi thị trường bất ngờ trước việc Fed phải nâng dự báo lãi suất. Lần này, kịch bản 'Fed không hành động nhưng lợi suất vẫn tăng' còn nguy hiểm hơn, vì nó phá vỡ niềm tin rằng một khi Fed dừng tăng lãi suất thì mọi thứ sẽ ổn. Tôi không tin vào sự phục hồi bền vững của crypto cho đến khi tôi xác minh được rằng lợi suất trái phiếu dài hạn thực sự hạ nhiệt.
Contrarian Angle
Tuy nhiên, cũng cần nhìn vào mặt trái của lập luận này. Một số nhà phân tích cho rằng nếu lợi suất trái phiếu tăng do nền kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh (chứ không phải do lạm phát hay thâm hụt), thì điều đó có thể hỗ trợ cho các tài sản rủi ro. Tăng trưởng kinh tế tốt đồng nghĩa với nhu cầu năng lượng và công nghệ cao hơn, có thể gián tiếp có lợi cho các dự án blockchain tập trung vào hiệu quả năng lượng hoặc thanh toán xuyên biên giới. Hơn nữa, nếu Fed buộc phải giữ lãi suất cao lâu hơn để đối phó với lạm phát, điều này thực chất đã được thị trường dự đoán phần nào. Kịch bản 'lợi suất tăng mà không có Fed diều hâu' có thể chỉ là một phiên bản khắc nghiệt hơn của 'lãi suất cao trong thời gian dài hơn' (higher for longer) mà thị trường đã quen dần. Tuy nhiên, sự khác biệt ở đây là yếu tố bất ngờ: nếu thị trường đã định giá sai và lợi suất tăng nhanh hơn dự kiến, thì đó mới là rủi ro thực sự.
Takeaway
Cảnh báo của Standard Chartered là một lời nhắc nhở rằng thị trường trái phiếu có thể tự vận hành độc lập với Fed, và các nhà đầu tư crypto không nên chỉ nhìn vào các quyết định lãi suất ngắn hạn. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm – vốn được xem là 'lãi suất phi rủi ro' – đang trở thành biến số quan trọng nhất cần theo dõi. Liệu thị trường có lặp lại kịch bản năm 2022 khi lợi suất 10 năm vượt 4,5% và Bitcoin lao dốc? Hay lần này sẽ khác khi các tổ chức lớn đã tham gia sâu hơn? Câu trả lời nằm ở khả năng kiểm soát kỳ vọng lạm phát và nguồn cung trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ. Trong lúc chờ đợi, hãy coi chừng những đợt tăng giá của crypto đi kèm với lợi suất thấp – đó có thể là bẫy tăng trưởng.
