Hook
960 tỷ đô la. Đó là con số lỗ chưa thực hiện trên danh mục trái phiếu của bốn công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Nhật Bản. Trong ba tháng qua, con số này tăng thêm 7% – một tốc độ đáng báo động. Nhưng đám đông đang nhìn vào quy mô lỗ, còn tôi lại nhìn vào cấu trúc đằng sau nó. Bởi vì, nếu bạn chỉ đọc tiêu đề, bạn sẽ bỏ lỡ điểm mấu chốt: đây không phải là câu chuyện về trái phiếu Nhật, mà là câu chuyện về dòng chảy thanh khoản toàn cầu – và Bitcoin là một trong những tài sản nhạy cảm nhất với dòng chảy đó.
Context
Hãy tưởng tượng một đường ống ngầm dẫn nước từ Nhật Bản ra toàn thế giới. Đường ống đó là carry trade – vay yên lãi suất thấp, đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, bao gồm cả trái phiếu Mỹ và tiền điện tử. Khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát và đồng yên yếu, giá trái phiếu chính phủ Nhật giảm, gây thua lỗ cho các tổ chức nắm giữ nhiều trái phiếu nhất – các công ty bảo hiểm. Khoản lỗ 960 tỷ đô la này là hậu quả trực tiếp của việc BOJ thắt chặt.
Nhưng vấn đề không dừng lại ở đó. Khi các công ty bảo hiểm bị lỗ, họ có thể buộc phải bán tài sản – bao gồm trái phiếu Mỹ và các tài sản rủi ro khác – để đáp ứng yêu cầu vốn hoặc ngăn chặn làn sóng rút tiền. Điều này làm gián đoạn dòng chảy carry trade, buộc các nhà đầu tư phải thanh lý các vị thế rủi ro trên toàn cầu, bao gồm cả Bitcoin.
Core
Dữ liệu on-chain và thị trường kể một câu chuyện rõ ràng. Trong khi Bitcoin giữ vững ở mức 65.000 đô la – tăng 3% trong 24 giờ – thì đây là sự 'cứng đầu' đầy nghi ngờ. Từ góc nhìn của một thám tử dữ liệu, tôi lần theo ba bằng chứng:
- Tốc độ lỗ tăng tốc: Báo cáo tài chính quý II/2024 cho thấy bốn công ty bảo hiểm – Meiji Yasuda, Sumitomo, Dai-ichi, và Nippon – ghi nhận lỗ chưa thực hiện 9,7 nghìn tỷ yên (khoảng 96 tỷ đô la). Trong ba tháng, con số này tăng 7% – một sự leo thang đáng kể. Nếu BOJ tiếp tục tăng lãi suất, lỗ sẽ còn lớn hơn, tạo áp lực buộc các công ty này phải hành động.
- Sự nhạy cảm của Bitcoin với carry trade: Carry trade Nhật Bản ước tính quy mô lên tới 1-2 nghìn tỷ đô la (theo ước tính của các ngân hàng đầu tư). Một phần trong số đó chảy vào tiền điện tử thông qua các quỹ đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư tổ chức sử dụng đòn bẩy. Khi carry trade đảo chiều, dòng vốn đó bị rút ra, gây áp lực giảm giá lên Bitcoin. Lịch sử cho thấy: năm 2022, khi BOJ bất ngờ nới lỏng kiểm soát đường cong lợi suất, Bitcoin đã giảm 15% trong vòng một tuần.
- Tín hiệu từ thị trường trái phiếu Mỹ: Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên mức 4,3%, phản ánh lo ngại về việc Nhật Bản có thể bán trái phiếu Mỹ để bù đắp lỗ. Khi lợi suất tăng, chi phí vốn tăng, làm giảm sức hấp dẫn của các tài sản rủi ro như Bitcoin. Tuy nhiên, dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy Nhật Bản vẫn chưa bán tháo trái phiếu – họ chỉ đang tái cân bằng danh mục. Điều này tạo ra một khoảng lặng nguy hiểm.
Contrarian
Đây là điểm mà tôi muốn đưa ra góc nhìn phản trực giác: Sự sụp đổ của carry trade Nhật không nhất thiết là tin xấu cho Bitcoin trong dài hạn. Trên thực tế, nó có thể củng cố câu chuyện 'vàng kỹ thuật số' của Bitcoin.
Hãy suy nghĩ về điều này: Khi các ngân hàng trung ương mất uy tín – như BOJ đang đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan (tăng lãi suất sẽ làm tổn thương hệ thống tài chính, không tăng thì đồng yên tiếp tục suy yếu) – nhu cầu về các tài sản phi tập trung, không có chủ quyền tăng lên. Bitcoin, với nguồn cung cố định và không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào, trở thành nơi trú ẩn cho những ai mất niềm tin vào hệ thống tiền tệ fiat.
Thêm vào đó, nếu cuộc khủng hoảng Nhật Bản dẫn đến một đợt bán tháo mạnh trên thị trường toàn cầu, Fed có thể sẽ can thiệp bằng cách hạ lãi suất hoặc bơm thanh khoản (như đã làm với FIMA repo facility). Điều này sẽ tạo ra một làn sóng thanh khoản mới, đẩy giá tài sản lên, bao gồm cả Bitcoin. Hãy nhìn vào tháng 3/2020: Bitcoin giảm 50% trong một ngày, nhưng sau đó tăng lên mức cao mới trong vòng 12 tháng. Lịch sử có xu hướng lặp lại, nhưng với kịch bản khác nhau.
Takeaway
Tuần tới, hãy theo dõi hai chỉ số: tỷ giá USD/JPY và lợi suất trái phiếu Nhật kỳ hạn 10 năm. Nếu USD/JPY phá vỡ ngưỡng 135 (yên mạnh lên) và lợi suất trái phiếu Nhật tăng trên 1,5%, đó là tín hiệu carry trade đang đảo chiều. Bitcoin có thể giảm 10-15% trong ngắn hạn. Nhưng nếu bạn nhìn xa hơn, đây chỉ là một cú sốc thanh khoản tạm thời. Câu hỏi thực sự là: liệu thế giới có sẵn sàng chấp nhận một tài sản phi tập trung như một nơi trú ẩn khi các ngân hàng trung ương mất phương hướng? Dữ liệu on-chain có thể cho chúng ta câu trả lời – nhưng chỉ khi bạn biết cách đọc nó.
