Tuần này, một con số lặng lẽ xuất hiện trong báo cáo tài chính của TSMC: lợi nhuận ròng quý II/2025 tăng 77,4% so với cùng kỳ, đạt mức cao kỷ lục mới. Nhưng đằng sau bức màn nhung lụa đó là một dự báo gây sốc: biên lợi nhuận gộp sẽ bị bào mòn từ 3 đến 4 điểm phần trăm do chi phí vận hành nhà máy mới tại Mỹ. Với tư cách là một nhà giao dịch từng chứng kiến vô số “đỉnh cao” bị phá vỡ bởi những quyết định mang tính cấu trúc, tôi thấy đây không chỉ là một báo cáo tài chính, mà là một bản tuyên ngôn chiến lược đầy rủi ro.
Hãy cùng đặt bối cảnh. TSMC, nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, đang trong giai đoạn hoàng kim. Cơn sốt AI thúc đẩy nhu cầu chip 3nm và 2nm đến mức không thể đáp ứng kịp. Doanh thu và lợi nhuận đều ở mức kỷ lục. Nhưng chính trong bối cảnh “dễ dàng kiếm tiền” này, họ lại đưa ra một quyết định tốn kém và khó hiểu với nhiều nhà đầu tư: chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng các nhà máy tiên tiến ở Arizona, Mỹ. Nền tảng của quyết định này không nằm ở bảng cân đối kế toán, mà nằm ở bản đồ địa chính trị. Sự phụ thuộc quá mức vào chip sản xuất tại Đài Loan đã trở thành một lỗ hổng chiến lược đối với các ông lớn công nghệ Mỹ như Apple, NVIDIA, AMD. Họ cần một “kế hoạch B”, và TSMC buộc phải đáp ứng nếu muốn giữ chân những khách hàng quan trọng nhất.
Phân tích cốt lõi nằm ở dòng tiền và chi phí. Theo một báo cáo từ Morningstar, chi phí xây dựng và vận hành một nhà máy chip tại Mỹ cao hơn từ 20% đến 50% so với tại Đài Loan. Đây không chỉ là chi phí lao động cao hơn, mà còn là chi phí tuân thủ quy định, chi phí chuỗi cung ứng kém hiệu quả và chi phí “văn hóa” trong việc quản lý lực lượng lao động mới. CFO của TSMC đã nói rõ: biên lợi nhuận gộp sẽ giảm từ 2% đến 4% mỗi năm khi các nhà máy Mỹ đi vào hoạt động hết công suất. Trong một ngành mà mỗi điểm phần trăm biên lợi nhuận đều được tính toán kỹ lưỡng, con số 4% là một sự hy sinh khổng lồ. Nhưng hy sinh cho ai? Câu trả lời là cho chính các khách hàng Mỹ của họ. Bằng cách xây dựng nhà máy tại Mỹ, TSMC đang biến rủi ro địa chính trị của khách hàng thành chi phí vận hành của chính mình.
Quan điểm phản trực giác ở đây là: đây có thể là một quyết định thông minh về mặt chiến lược dài hạn, bất chấp sự hy sinh ngắn hạn về lợi nhuận. Nhiều nhà đầu tư bán lẻ nhìn vào biên lợi nhuận giảm và coi đó là một tín hiệu xấu. Họ nghĩ rằng TSMC đang đánh mất lợi thế cạnh tranh. Nhưng những người thông minh (smart money) hiểu rằng: TSMC không chỉ bán chip; họ đang bán sự an toàn. Trong một thế giới nơi chuỗi cung ứng chip có thể bị đứt gãy bởi một cuộc khủng hoảng eo biển Đài Loan, khả năng cung cấp chip từ Mỹ là một “bảo hiểm” đắt tiền nhưng cần thiết cho các công ty như Apple hay NVIDIA. Và họ sẵn sàng trả giá cao hơn cho tấm bảo hiểm đó. Do đó, TSMC có thể chuyển một phần chi phí tăng thêm này cho khách hàng thông qua giá dịch vụ cao hơn. Thử thách thực sự không phải là chi phí, mà là liệu các khách hàng có tiếp tục chấp nhận mức giá cao hơn đó khi nhu cầu AI cuối cùng chững lại hay không. Nếu nhu cầu giảm, TSMC sẽ mất khả năng thương lượng, và các nhà máy Mỹ sẽ trở thành gánh nặng chết người.
