BIP-110 và 110 dòng tweet của Saylor: Cuộc chiến giành linh hồn Bitcoin
Lê Thủy
Michael Saylor vừa tung 110 dòng tweet phản đối BIP-110. Một con số ấn tượng. Nhưng vấn đề không nằm ở số lượng. Nó nằm ở việc một người nắm giữ hơn 21.000 BTC đang cố gắng bảo vệ điều gì.
BIP-110 là bản đề xuất cải tiến Bitcoin, nhằm hạn chế dữ liệu phi tài chính được nhúng vào block. Nói thẳng: nó nhắm vào Ordinals. Những hình ảnh, văn bản, token BRC-20 đang chiếm chỗ trong block. BIP-110 muốn dọn dẹp. Soft fork. Tương thích ngược. Không ép buộc.
Saylor phản đối. Ông ta nói: "Làm vậy sẽ nguy hiểm cho tính trung lập của Bitcoin." Trung lập. Đó là từ khóa. Với tư cách một Options Strategist đã từng giao dịch qua cả ICO và DeFi Summer, tôi thấy ngay mùi của một cuộc chiến định nghĩa.
Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain. Ordinals đã tạo ra hàng triệu giao dịch kể từ đầu 2023. Phí giao dịch từ các inscription chiếm tới 20-30% tổng phí cho miner trong một số tháng. Nếu BIP-110 được kích hoạt, nguồn thu đó sẽ biến mất. Ngay lập tức. Không cần tính toán phức tạp. Miner mất tiền. Nhưng Saylor không phải miner. Ông ta là holder. Và holder khổng lồ.
Điều gì thực sự đằng sau 110 dòng tweet? Phân tích kỹ thuật của tôi cho thấy: BIP-110 đang ở giai đoạn đề xuất. Chưa có code. Chưa có audit. Chưa có testnet. Rủi ro kỹ thuật hiện tại bằng không. Nhưng rủi ro chính trị lại rất cao. Saylor đã chọn cách công khai phản đối trước khi cộng đồng kịp thảo luận. Tại sao? Bởi vì nếu BIP-110 được chấp nhận, giá trị của Bitcoin không thay đổi, nhưng hệ sinh thái xung quanh nó sẽ teo lại. Các dự án kiểu Ordinals, Avi, hay thậm chí cả những Layer2 đang xây dựng trên Bitcoin sẽ phải tìm đường khác. Saylor đang bảo vệ một tầm nhìn: Bitcoin là tài sản dự trữ, không phải nền tảng ứng dụng.
Tôi đã chứng kiến điều này trước đây. Năm 2021, khi thị trường NFT bùng nổ, tôi mua Bored Ape với 2 ETH, bán với 6 ETH trong hai tuần. Tôi thấy FOMO, tôi thoát hàng. Nhưng tôi cũng thấy những dự án metaverse rởm khiến tôi mất 1 ETH. Bài học: không có tiện ích thực tế, hype sẽ giết chết bạn. Ordinals có tiện ích thực tế không? Có. Nó chứng minh Bitcoin có thể lưu trữ dữ liệu. Nhưng nó có làm Bitcoin trở nên tốt hơn không? Đó là câu hỏi mở.
Từ góc nhìn kỹ thuật, BIP-110 không thay đổi cơ chế đồng thuận. PoW vẫn vậy. Không có trung tâm hóa mới. Nhưng hạn chế dữ liệu phi tài chính là một can thiệp vào thị trường tự do của không gian block. Miner hiện tại có thể chọn giao dịch nào để đưa vào block. Nếu họ muốn xử lý inscription, họ được trả phí cao. Nếu BIP-110 cấm chúng, sự lựa chọn đó biến mất. Loại bỏ lựa chọn của người dùng. Điều này trái với triết lý "không cần tin, hãy kiểm tra".
Quan điểm trái chiều của tôi: lập luận của Saylor có mùi của một thế lực đang bảo vệ lợi ích. Tính trung lập? Khi bạn cấm một loại giao dịch, bạn đang thiên vị giao dịch tài chính thuần túy. Đó cũng là thiên vị. Trung lập thực sự là để cho thị trường quyết định, không phải là áp đặt một định nghĩa cứng nhắc về Bitcoin là gì. Nếu cộng đồng muốn Ordinals, hãy để họ có. Nếu miner không thích, họ có thể từ chối giao dịch đó ngay bây giờ. Họ không cần BIP-110 để làm việc đó.
Nhưng tôi hiểu nỗi sợ. Năm 2022, tôi mất 15.000 USD vì flashloan trên Harvest Finance. Khi một giao thức cho phép bất cứ thứ gì, kẻ xấu lợi dụng. Và Bitcoin không có cơ chế phòng thủ. Nếu Ordinals trở nên quá lớn, block sẽ đầy, phí sẽ cao, và người dùng thông thường (gửi 10 USD) bị gạt ra. Đó là lý do BIP-110 ra đời: để dọn dẹp, để giữ cho văn hóa "peer-to-peer cash".
Tuy nhiên, tôi không nghĩ BIP-110 sẽ vượt qua. Các miner lớn như Foundry USA hay Antpool đã hưởng lợi từ phí Ordinals. Saylor phản đối, nhưng ông ta không kiểm soát hashrate. Chỉ có miner mới có quyền kích hoạt soft fork. Cộng đồng Ordinals có thể tổ chức một UASF (User Activated Soft Fork) kiểu 2017 để chống lại. Nhưng lần đó là SegWit, lần này là BIP-110. Liệu cộng đồng có đủ sức mạnh? Tôi nghi ngờ.
Tôi nhìn vào lịch sử. 2017, tôi 27 tuổi, mua Chainlink ICO, thấy nó bay 8x trong ba tháng. Tôi thoát hàng trước khi FOMO đỉnh điểm. Lý do: tôi nghiên cứu whitepaper và thấy rằng cộng đồng xung quanh nó còn yếu. BIP-110 cũng thế. Nó yếu vì thiếu sự ủng hộ từ các nhà phát triển Bitcoin Core. Hiện tại, chỉ có một vài người ủng hộ, phần lớn vì lo ngại Ordinals phá hủy khả năng mở rộng. Nhưng đa số vẫn im lặng.
Trong bear market 2022, tôi học được cách bán put options để sống sót. Thu premium. Nhưng tôi cũng bị thiêu khi LUNA sập. Bài học: đừng bao giờ đặt cược chống lại xu hướng dài hạn. Bitcoin đã sống qua nhiều cuộc chiến: kích thước block, SegWit, Taproot. Ordinals là một thử nghiệm. Nếu nó thất bại, thị trường sẽ tự sửa chữa. Nếu nó thành công, Bitcoin sẽ thay đổi mãi mãi. BIP-110 là nỗ lực ngăn chặn sự thay đổi đó từ gốc.
Vậy kết luận của tôi là gì? Saylor đã sai khi công khai phản đối quá sớm. 110 dòng tweet cho thấy ông ta đang lo lắng. Nhưng Bitcoin không phải là tài sản của MicroStrategy. Nó là của tất cả mọi người. BIP-110 sẽ không được kích hoạt trong 12 tháng tới, trừ khi có động thái bất ngờ từ các miner lớn. Thị trường đã phản ứng quá khích? Không, nó chưa phản ứng gì cả. Đây là tin tức, không phải sự kiện.
Nhưng nếu một ngày bạn thấy miner bắt đầu gửi tín hiệu ủng hộ BIP-110, hãy chú ý. Khi miner và holder mâu thuẫn, Bitcoin có thể rạn nứt. Đó là lúc bạn cần bảo vệ vị thế của mình. Giống như tôi đã làm với Chainlink: thoát khi FOMO chưa kịp chạm đỉnh. Vì một khi cộng đồng chia rẽ, giá không tăng, nó chỉ giảm.
Điện thoại của tôi rung lên. Một đồng nghiệp ở Lucerne hỏi: "Cô nghĩ BIP-110 có ảnh hưởng gì đến covered call của chúng ta không?" Tôi trả lời: "Không. Bitcoin vẫn là tài sản. Chỉ có khả năng dùng nó để lưu trữ ảnh mèo là thay đổi thôi." Chúng tôi cười. Nhưng thực ra, đó chính là vấn đề. Liệu Bitcoin có nên được dùng để lưu trữ ảnh mèo? Hay nó chỉ nên là tiền? Tôi không có câu trả lời. Nhưng 110 dòng tweet của Saylor cho thấy ông ta nghĩ ông ta biết.
Tôi không nghĩ vậy.