Trong 7 ngày qua, số giao dịch thất bại trên Solana giảm 30%. Nhưng ít ai hỏi: Tại sao? Câu trả lời không nằm ở việc giảm tải, mà ở một thay đổi thầm lặng: giới hạn Compute Unit mỗi block chính thức tăng từ 60 triệu lên 100 triệu – tương đương 66% công suất bổ sung.
Tin tức được chính thức xác nhận vào giữa tháng 7/2024, ngay sau khi SIMD-0286 được thông qua. Và như thường lệ, cộng đồng reo hò. Nhưng với tôi – kẻ đã săn lùng tín hiệu on-chain suốt 20 năm – con số 100 triệu không phải là đích đến, mà là một dấu hỏi.
Context: Tại sao là bây giờ?
Solana không phải là đứa trẻ mới lớn. Từ ICO mùa hè 2017, tôi đã học được rằng tốc độ là vua – nhưng tốc độ mà không có chiều sâu thì chỉ là cơn gió. DeFi Summer 2020 dạy tôi rằng thanh khoản thử nghiệm mới là thứ giữ chân người. Và khi NFT bùng nổ 2021, tôi mint BAYC từ điểm mint – kiếm gấp 20 lần trong 1 giờ – nhưng nhận ra: thời điểm là tất cả, nhưng hạ tầng mới là nền tảng.
Bây giờ, giữa thị trường giảm năm 2025, Solana lại nâng CU. Tại sao? Bởi vì các giao thức DeFi phức tạp như Jupiter, Mango Markets, và đám MEV bots đang bắt đầu bức tường. Khi một giao dịch swap phức tạp tiêu tốn 200.000 CU, block 60 triệu chỉ chứa được 300 giao dịch như vậy. Nâng lên 100 triệu, con số đó tăng lên 500. Nhưng đó là lý thuyết.
Core: Sự thật phũ phàng của những con số
Hãy nhìn vào on-chain. Dữ liệu từ Solscan cho thấy: trong 30 ngày qua, trung bình mỗi block chỉ sử dụng 40-45 triệu CU. Nghĩa là, với giới hạn cũ, 25-33% dung lượng đã bị bỏ trống. Nâng lên 100 triệu, block sẽ trống hơn – trừ khi có một làn sóng giao dịch CU-cao đổ vào.
Tôi đã từng thấy kịch bản này. Năm 2020, Uniswap v2 tăng giới hạn gas từ 10 triệu lên 15 triệu. Mọi người nghĩ throughput sẽ tăng 50%. Nhưng thực tế, chỉ có MEV bots ăn mừng. Các giao dịch thông thường vẫn nhỏ, và gas price không giảm. Solana cũng vậy. Nếu không có ứng dụng nào tận dụng CU lớn, việc nâng giới hạn chỉ là để... dự phòng.
Nhưng điều thú vị là: các hợp đồng thông minh giờ đây có thể thực hiện nhiều bước phức tạp hơn trong một giao dịch. Ví dụ, một pool thanh khoản trên Orca có thể tự động tái cân bằng nhiều vị thế chỉ trong một lần gọi. Nghe có vẻ tuyệt? Chờ đã.
Contrarian: Góc nhìn mà số đông bỏ lỡ
Số đông nghĩ rằng nâng CU là tin tốt cho tất cả. Nhưng dòng tiền – nếu bạn nhìn vào on-chain – lại cho thấy một thực tế khác. Các bot MEV đang chuẩn bị tận dụng không gian mới để thực hiện sandwich attack tinh vi hơn. Khi block lớn hơn, chúng có thể chèn nhiều giao dịch hơn vào một block, tăng lợi nhuận từ chênh lệch giá.
Đây là lúc tôi nhớ lại bài học từ Terra 2022. Khi Anchor trả lãi 20%, mọi người đều vui mừng. Nhưng tôi đã cảnh báo: dòng stablecoin UST đổ vào không bền vững. Kết quả? Sụp đổ. Với Solana, nâng CU có thể tạo ra một lớp MEV mới, gây hại cho người dùng bình thường. DeFi không tha thứ cho kẻ ngủ quên.
Hơn thế nữa, các giao thức lending như Aave (trên Solana) có thể tận dụng CU cao để thực hiện thanh lý phức tạp hơn. Nhưng mô hình lãi suất của chúng chẳng liên quan gì đến cung-cầu thực tế – đó là một tùy tiện kỹ thuật mà tôi luôn vạch trần. Khi CU tăng, chúng có thể tạo ra các lệnh thanh lý nhanh hơn, nhưng vẫn dựa trên lãi suất do con người đặt ra chứ không phải thị trường. Nó giống như đổ thêm xăng vào một chiếc xe có động cơ hỏng.
Takeaway: Câu hỏi cuối cùng
Ở thời điểm này, tôi không thể nói rằng nâng CU là sai. Nhưng tôi có thể nói rằng: nếu bạn là một trader hay nhà đầu tư, đừng nhìn vào con số 100 triệu. Hãy nhìn vào on-chain. Hãy theo dõi tỷ lệ giao dịch CU cao, xem liệu các ứng dụng có thực sự tận dụng hay không. Hãy nhìn vào sự gia tăng của MEV – nếu nó bùng nổ, đó là dấu hiệu cho thấy nâng cấp này đang phục vụ bot hơn là người dùng.
Còn nhớ câu chuyện ETF 2024 không? Tôi đã tích hợp bot Telegram với API on-chain để giao dịch 'buy the rumour, sell the news'. Kết quả: 15% lợi nhuận trong ngày đầu. Nhưng bây giờ, với thị trường giảm, sống sót quan trọng hơn lợi nhuận. Hãy hỏi: thanh khoản của bạn có an toàn không? Giao thức bạn đang dùng có chảy máu không?
Pump? Chỉ dành cho ai nhìn vào on-chain.
Còn Solana? Nó vẫn là một L1 mạnh. Nhưng nâng CU không phải là phao cứu sinh. Nó chỉ là một miếng vá – hoặc một bước ngoặt, tùy vào cách bạn nhìn. Còn tôi, tôi sẽ theo dõi.
Thanh khoản đang chảy về đâu? Theo dõi.
